Nhiệt độ nung quyết định chất lượng gốm sứ ra sao?

Trong thế giới gốm sứ, nguyên liệu quan trọng, kỹ thuật tạo hình quan trọng, men phủ cũng quan trọng nhưng yếu tố mang tính “định mệnh” lại nằm ở nhiệt độ nung. Chỉ chênh lệch vài chục độ C trong lò cũng có thể tạo ra sự khác biệt lớn về độ bền, độ trắng, độ trong và tuổi thọ sản phẩm.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ vì sao nhiệt độ nung lại đóng vai trò then chốt trong việc quyết định chất lượng gốm sứ.

Nhiệt độ nung là gì và diễn ra như thế nào?

Nung là quá trình đưa sản phẩm gốm đã tạo hình vào lò ở nhiệt độ cao để:

• Làm bay hơi hoàn toàn nước còn lại trong xương gốm
• Kích hoạt phản ứng hóa học giữa các khoáng chất
• Làm chảy men và kết dính cấu trúc vật liệu

Tùy từng dòng gốm sứ, nhiệt độ nung có thể dao động từ khoảng 900°C đến hơn 1.300°C. Mỗi mốc nhiệt độ tạo ra một “đẳng cấp” chất lượng khác nhau.

So sánh các mức nhiệt độ nung phổ biến

Loại sản phẩm	Nhiệt độ nung	Đặc điểm chính	Độ bền
Gốm đất nung	~900–1.050°C	Xương xốp, hút nước cao	Thấp – trung bình
Sứ bán sứ	~1.100–1.200°C	Cứng hơn, ít thấm nước	Khá
Sứ cao cấp	≥1.250–1.350°C	Kết khối chặt, trắng sáng, gần như không thấm nước	Rất cao

Chỉ cần nhìn vào bảng trên, có thể thấy nhiệt độ càng cao thì cấu trúc vật liệu càng ổn định và bền chắc hơn.

Ở nhiệt độ cao, điều gì thực sự xảy ra?

Khi vượt qua mốc 1.200°C, xương sứ bắt đầu bước vào giai đoạn “thủy tinh hóa”. Các hạt khoáng nóng chảy một phần và liên kết chặt chẽ với nhau, tạo thành cấu trúc đặc, gần như không còn lỗ rỗng vi mô.

Kết quả là:

• Khả năng thấm nước giảm xuống mức cực thấp
• Bề mặt mịn hơn, ít bám bẩn
• Độ cứng tăng đáng kể
• Âm thanh khi gõ vào trong và vang hơn

Ngược lại, nếu nung ở nhiệt độ thấp, sản phẩm có thể trông đẹp lúc mới mua nhưng dễ nứt men, rạn chân chim hoặc xỉn màu sau một thời gian sử dụng.

Nhiệt độ nung ảnh hưởng đến men như thế nào?

Men gốm chỉ thực sự ổn định khi đạt đúng ngưỡng nhiệt cần thiết. Nếu nhiệt độ không đủ:

• Men không chảy hoàn toàn
• Bề mặt kém bóng
• Dễ bám mùi và bám màu thực phẩm

Nếu nhiệt độ quá cao vượt chuẩn thiết kế của men, men có thể bị chảy loang hoặc biến đổi màu sắc ngoài ý muốn.

Vì vậy, chất lượng không chỉ nằm ở việc “nung cao”, mà ở việc kiểm soát chính xác mức nhiệt phù hợp với từng công thức vật liệu.

Vì sao gốm sứ cao cấp luôn được nung ở nhiệt độ rất cao?

Các thương hiệu sứ cao cấp thường lựa chọn quy trình nung ở mức nhiệt cao ổn định để đảm bảo:

• Độ trắng tự nhiên không cần phủ men dày
• Độ bền cơ học cao dù thành sứ mỏng
• An toàn khi tiếp xúc thực phẩm
• Tuổi thọ sử dụng lâu dài qua nhiều năm

Đây là lý do vì sao cùng là “sứ”, nhưng trải nghiệm sử dụng lại có sự khác biệt rõ rệt giữa sản phẩm phổ thông và dòng cao cấp.

Dấu hiệu nhận biết sản phẩm được nung ở nhiệt độ cao

Bạn có thể quan sát một vài đặc điểm sau:

• Bề mặt mịn, sáng nhưng không bóng gắt
• Thành sứ gõ nhẹ phát ra âm thanh thanh và vang
• Trọng lượng nhẹ nhưng chắc
• Không bị thấm nước ở mặt đáy

Dù không thể nhìn thấy con số nhiệt độ cụ thể, những dấu hiệu này phần nào phản ánh quy trình sản xuất phía sau.

Nhiệt độ nung không chỉ là một thông số kỹ thuật trong nhà máy. Nó quyết định cấu trúc bên trong, độ bền bên ngoài và tuổi thọ lâu dài của mỗi sản phẩm gốm sứ.

Một chiếc đĩa hay tách trà có thể giống nhau về hình thức, nhưng chất lượng thực sự được “định hình” trong lò nung — ở mức nhiệt đủ cao và được kiểm soát chính xác.

>>> Khám phá các bộ sưu tập sứ cao cấp từ Noritake để cảm nhận sự khác biệt đến từ quy trình nung chuẩn mực và tinh tế trong từng chi tiết tại: https://e-noritake.com/cua-hang/