Men sứ ảnh hưởng thế nào đến vị đồ ăn?

Bạn có bao giờ cảm thấy cùng một món ăn nhưng khi dùng ở nhà hàng cao cấp lại “ngon” hơn ở nhà? Ngoài nguyên liệu và tay nghề, còn một yếu tố thầm lặng khác: bề mặt tiếp xúc với thực phẩm – tức lớp men sứ.

Men không chỉ để đẹp. Nó quyết định độ trung tính hóa học, độ sạch vi mô và cả cách não bộ cảm nhận hương vị.

Về mặt khoa học: men sứ có làm đổi vị không?

Câu trả lời ngắn gọn:

• Men chất lượng cao: gần như không ảnh hưởng vị.
• Men kém ổn định: có thể ảnh hưởng.

Vì sao?

Men sứ sau khi nung sẽ tạo thành lớp thủy tinh hóa. Nếu được nung đủ nhiệt, lớp này:

• Trơ hóa học
• Không phản ứng với thực phẩm
• Không hấp thụ mùi

Ngược lại, nếu nung chưa đạt hoặc pha men không chuẩn:

• Bề mặt có lỗ khí siêu nhỏ
• Có thể giữ lại mùi cũ
• Dễ phản ứng với thực phẩm có tính axit

Đặc biệt với các món thanh vị như sashimi, salad, trái cây, trà… sự thay đổi dù rất nhỏ cũng dễ cảm nhận.

Ảnh hưởng gián tiếp: vị giác không chỉ nằm ở lưỡi

Con người “ăn bằng mắt” trước khi ăn bằng miệng. Một nghiên cứu trong ngành khoa học cảm quan cho thấy: màu nền và độ sáng của bề mặt có thể làm thay đổi cảm nhận độ ngọt, độ tươi.

Ví dụ:

• Nền men trắng tinh → món ăn trông sáng hơn → não bộ đánh giá tươi hơn
• Nền xỉn màu → món ăn nhìn kém hấp dẫn → cảm nhận vị giảm

Bề mặt mịn cũng ảnh hưởng đến cảm giác khi môi chạm vào bát hoặc khi thìa chạm đáy đĩa. Sự trơn mượt tạo cảm giác “cao cấp”, và não bộ liên kết điều đó với chất lượng món ăn.

So sánh nhanh: men cao cấp và men phổ thông

Tiêu chí	Men cao cấp	Men phổ thông
Nhiệt độ nung	Rất cao (≥1200°C)	Có thể thấp hơn
Độ ổn định	Trơ hóa học	Có thể còn tạp chất
Lỗ khí bề mặt	Rất ít	Nhiều hơn
Giữ mùi	Gần như không	Có thể có
Ảnh hưởng vị	Không đáng kể	Có thể nhẹ

Khác biệt không nằm ở vẻ ngoài, mà nằm ở cấu trúc vi mô của lớp men.

Trường hợp đặc biệt: men rạn

Men rạn tạo hiệu ứng thẩm mỹ bằng các vết nứt nhỏ li ti. Nếu xử lý kỹ thuật tốt, chúng được phủ kín và an toàn.

Tuy nhiên với sản phẩm giá rẻ:

• Các khe rạn có thể giữ lại dầu mỡ
• Tích tụ mùi theo thời gian
• Làm món sau “ám nhẹ” mùi món trước

Với đồ dùng ăn uống hằng ngày, bề mặt men trơn, nung kỹ vẫn là lựa chọn an toàn hơn.

Góc nhìn từ gốm sứ cao cấp – Noritake

Noritake là thương hiệu sứ cao cấp của Nhật với lịch sử hơn 100 năm. Các dòng sứ của hãng nổi bật nhờ:

• Nung nhiệt độ cao giúp men ổn định hoàn toàn
• Bề mặt cực mịn, ít lỗ khí
• Không chứa kim loại nặng độc hại
• Giữ được độ trắng sáng lâu dài

Chính độ ổn định này giúp thực phẩm giữ nguyên hương vị tự nhiên, đặc biệt với món tinh tế như hải sản, bánh ngọt, trà và cà phê.

Kiểm tra nhanh tại nhà: bát đĩa của bạn có tốt không?

Bạn có thể thử 3 cách đơn giản:

1. Nhìn nghiêng dưới ánh sáng: có lỗ khí li ti không?
2. Sờ bề mặt: có cảm giác nhám, gợn nhẹ?
3. Sau khi đựng món có mùi mạnh (như cà ri), rửa sạch rồi ngửi lại: còn mùi không?

Nếu câu trả lời là có, lớp men có thể chưa đạt độ ổn định cao.

Men sứ không thêm gia vị cho món ăn, nhưng có thể làm giảm trải nghiệm nếu chất lượng không đảm bảo. Một lớp men được nung chuẩn, trơ hóa học và có bề mặt mịn hoàn hảo sẽ giúp món ăn giữ nguyên hương vị vốn có, đồng thời nâng tầm cảm nhận tổng thể trong từng bữa ăn.

Khám phá bộ sưu tập sứ cao cấp từ Noritake để cảm nhận sự tinh tế trong từng bữa ăn tại: https://e-noritake.com/cua-hang/